قمار و شطرنج چه مضراتی دارند ؟

 

قمار از نظر عقل و تجربه :

قمار عبارت است از صرف نیروی فعاله مغز در حال تفکر فکر .

1- برای این که این مطلب روشن شود مثلی بزنیم : دو ماشین را در نظر بگیرید ، هر دو مجهز و سالم و مملو از بنزین ، هر دو سر ساعت حرکت می کنند ، یکی از آنها راه یک شهرستان دور دست را در پیش می گیرد و دیگری گرداگرد یک میدان وسیع چرخ می خورد . درست بعد از ده ساعت ماشین اولی به مقصد رسیده ولی ماشین دومی هنوز دور میدان ، دور می زند . در حالی که هز دو مصرف بنزین و اصطکاک موتور داشته اند .

حالا دو نفر را در نظر بگیرید که هر دو فکر می کنند و به مغز خود فشار می آورند ، ولی یکی قمارباز است و دیگری مشغول فکر کردن در مشکلات علوم ، حل مسائل فیزیکی و شیمی و ریاضی است . محیط فکر یک قمار باز از یک وجب در یک  وجب تجاوز نمی کند ، پس از ساعت ها قمار و صرف نیروی فعاله هیچ مجهولی برای او کشف نمی شود و هیچ مشکلی را حل نمی کند و هیچ پستی را هموار نمی نماید . ولی یک انسان که فکرش را در مجرای صحیح به کار می اندازد با گذشت زمان مغزش تکامل می کند و پیش می رود ، مجهولات برای او پرده گیری می شوند .

چه خوب است افرادی که قمار و شطرنج را ورزش فکری می دانند به این نکته توجه کنند که این ورزش ، فکر را از خانه های کوچک خط کشی شده شطرنج یا از ورقی به ورقی انتقال می دهد ، و هیچ گونه تکاملی در این راه به دست نمی آید . برای این کار ، یعنی ورزش فکر بهتر این است از همان روش اسلام پیروی کرد که فرمود :

یک ساعت فکر کردن از هفتاد سال عبادت بهتر است . ولی این فکر باید پیرامون مسائل حقیقی باشد نه اوهام و قمار .

2- دو نفر قمار باز یا شطرنج باز که در برابر هم نشسته اند مانند دو سرباز می مانند که علیه یکدیگر مسلح شده اند . هر دو می خواهند از یکدیگر ببرند ، هر دو می خواهند شخصیت خود را حفظ کنند ، هر دو می خواهند پیروزی را در آغوش بگیرند و به طرف خود شکست وارد کنند ، نگاه های هر دو به یکدیگر نگاه سودجویی و انتقام است ، محبت از بین رفته است . روح خشونت و سنگر گیری زنده شده است ، حتی قیافه ها به نظر هر دو ، دشمن و وحشتناک می آید . حسد ، بدبینی و انتقام جویی در بین این دو در کمال رواج است . هر دو به بساط قمار نگاه می کنند ولی در فکر آینده اند که برد با کیست ، آیا این عمل برای اخلاق اجتماع مضر نیست ؟

3- شک نیست که که ، قمار بزرگترین عامل هیجان است ، و یک قمار باز با کمال هیجان فعالیت می کند ، زیرا سرنوشت او بسته به تصادف و شانس است نه کار و فعالیت . از این جهت دائم در فکر است و نیروی اعصاب او مرتب مصرف می شود و قلب او دائم در هیجان است ، و این مسئله موضوعی است که همه می دانند ضربان قلب یک قمار باز مسلما ً از دیگران بیشتر است ، زیرا او حالت انتظار و هیجان دارد و مرتب نیروی او به صورت هیجان مصرف می شود .

4- شک نیست که ، قمار بزرگترین عامل فساد و قتل و جنایت است ، و دخالت نیروی انتظامی در این مرحله دلیل صحت ادعای ماست . چقدر قتل ها ، تجاوزها ، جنایت ها که از قمار سرچشمه می گیرد . همه می دانیم که در سر میز قمار تا چه حد کار به دعوا و تجاوز و قتل کشیده است .

5- خودکشی ، نیز یکی از چیزهایی است که معمولا پس از شکست در قمار دیده می شود . کسی میلیون ها تومان ثروت خود را باخته و صاحب چیزی نیست ، اغلب اتفاق افتاده حال او یا منجر به سکته شده و یا خود او دست به خود کشی زده است !!

6- بعد از قمار آن کس که برنده شده احساس خستگی می کند و اعصابش ناراحت است ، و آن کس که باخته است در روح او یک عقده قوی بسته شده است و زمین و زمان به نظر او تاریک است ، و در عین حال او چاره ای ندارد ، باید بسوزد و بسازد . تجسم کنید این حال برای بشر چقدر زیان آور است .

7- قمار عامل گردش اقتصاد است بدون آن که نتیجه ای گرفته شود ، چقدر انسان در محلی نشسته اند و هزاران تومان ثروت در جریان است . از شخصی به شخص دیگر انتقال پیدا می کند بدون این که از این گردش اقتصادی نتیجه ای عاید کسی شود . نه در مجرای صنعت ، و نه در هیچ مجرای صحیحی ثروت به کار انداخته نشده است .

8- قمار عامل اتلاف وقت است و در عین اینکه ساعت ها از عمر انسان را می گیرد ، نه جنبه  آموزشی و ترقی جسم و روح دارد ، و در عین حال هیجانات و خود جوشی ها نمیگذارد که لااقل قمار جنبه تفریح به خود بگیرد . بنابراین قمار نه تفریح است و نه کار ، بلکه عامل اتلاف وقت و وسیله تخریب اعصاب است .

آری باخت هایی که یک قمارباز می کند اثر تخریبی آن خیلی بیشتر از بردهایی است که نصیب او می شود . زیرا این باخت ها به شدت در روح او اثر می گذارند و چون اغلب پول هایی که از راه قمار به دست می آید باز صرف قمار می شود ، روی هم رفته قمار باز همیشه ضرر می کند ، چه ببرد و چه ببازد . فقط تخریب فکر و  اعصاب برای او باقی مانده است .

در اینجا نکته ای را به عرض شما برسانم و آن این که تمام اثرات روانی و اخلاقی که بر قمار مترتب است بر شطرنج نیز مترتب است و شطرنج نیز مانند قمار نه تنها ورزش فکری نیست بلکه عامل تخریب فکر و اعصاب است !

 

دائرة المعارف شیعه